Thừa Thiên Huế: Công tác trợ giúp pháp lý năm 2019 đã thực hiện mục tiêu “xóa đói, giảm nghèo” bền vững về mặt pháp lý cho người dân

Thừa Thiên Huế: Công tác trợ giúp pháp lý năm 2019 đã thực hiện mục tiêu “xóa đói, giảm nghèo” bền vững về mặt pháp lý cho người dân

Trong thời gian qua, hoạt động Trợ giúp pháp lý (TGPL) giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người nghèo, người đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, góp phần cùng với chính quyền địa phương giải quyết những vướng mắc, tranh chấp kéo dài, giữ gìn đoàn kết, tương thân tương ái trong nhân dân, củng cố được lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Hoạt động trợ giúp là hình thức đưa pháp luật vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất, công tác trợ giúp pháp lý đã thực hiện mục tiêu “xóa đói, giảm nghèo” bền vững về mặt pháp lý, đảm bảo an sinh xã hội góp phần vào việc phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Thừa Thiên Huế được thành lập theo Quyết định 424/1998/QĐ-UBND ngày 12/3/1998 (sau đây gọi tắt là Trung tâm) là đơn vị sự nghiệp thuộc Sở Tư pháp, có tư cách pháp nhân. Trung tâm chịu sự quản lý nhà nước của Sở Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh và sự quản lý, hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn nghiệp vụ của Cục trợ giúp pháp lý – Bộ Tư  pháp theo quy định của  pháp luật.

Hiện tại, Trung tâm có 23 công chức, viên chức và người lao động, trong đó có 18 Trợ giúp viên pháp lý. Tổ chức bộ máy gồm có 01 Giám đốc; 03 Phòng Nghiệp vụ và 02 Chi nhánh được Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập vào năm 2010.

Kết quả của việc triển khai hoạt động Trợ giúp pháp lý được thể hiện cụ thể như sau:

  1. Tình hình thực hiện Luật trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản quy định chi tiết thi hành

Để triển khai nghiêm túc, có hiệu quả các hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh theo tinh thần của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Trung tâm đã ban hành theo thẩm quyền hoặc tham mưu Sở Tư pháp, Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng tỉnh (Hội đồng PHLN) ban hành hoặc trình UBND tỉnh ban hành các Kế hoạch hoạt động về TGPL như Kế hoạch truyền thông về trợ giúp pháp lý tại một số xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn, Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật trên địa bàn tỉnh năm 2019; Kế hoạch triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC ngày 29/6/2018 và công tác phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng trên địa bàn tỉnh,…Tập trung đẩy mạnh tuyên truyền về trợ giúp pháp lý đến tận người dân, xác định đây là một trong những hoạt động quan trọng, nhằm tăng cường công tác truyền thông về nội dung của Luật TGPL năm 2017 và hoạt động TGPL qua đó nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội về quyền được TGPL và ý nghĩa của công tác này.

Quá trình thực hiện trợ giúp pháp lý, Trung tâm luôn bám sát các mục tiêu, chương trình, kế hoạch của tỉnh, của Ngành Tư pháp và những yêu cầu thực tiễn để chủ động triển khai thực hiện.

  1. Kết quả thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý

Trong năm 2019 (tính từ 01/01/2019-31/10/2019) Trung tâm đã thụ lý, thực hiện 270 vụ, việc (177 vụ và 93 việc); trong đó Trung tâm đã cử Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư ký hợp đồng thực hiện được 170 vụ tham gia tố tụng, gồm 130 vụ hình sư, 34 vụ dân sự, 06 vụ hành chính; số vụ tham gia tố tụng năm 2019 tăng gần 20% so với cùng kỳ năm 2018 (142 vụ).

Thực hiện sự chỉ đạo của Lãnh đạo Sở Tư pháp, từ năm 2018 Trung tâm đã bố trí Trợ giúp viên pháp lý trực tại Phòng tiếp dân (Một cửa) của Trung tâm để thụ lý hồ sơ, tư vấn, hướng dẫn cho người được trợ giúp pháp lý. Năm 2019, Trợ giúp viên đã tư vấn, hướng dẫn tại chỗ và thụ lý hồ sơ yêu cầu trợ giúp pháp lý cho 50 trường hợp.

  1. 3. Hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý

Thực hiện Kế hoạch số 185/KH-UBND ngày 13/12/2016 của Ủy ban nhân dân tỉnh về triển khai thực hiện Quyết định số 32/2016/QĐ-TTg ban hành chính sách trợ giúp pháp lý cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo, xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016-2020, Trung tâm và Chi nhánh TGPL đã thực hiện truyền thông trợ giúp pháp lý được 21 đợt với 85 thôn, xã, phường, thị trấn thuộc các huyện trên địa bàn tỉnh. Tại các điểm truyền thông, Trung tâm đã giới thiệu tuyên truyền, phổ biến chuyên đề pháp luật về TGPL cho 3.528 lượt người tham gia và cấp phát miễn phí 15.900 tờ rơi, tờ gấp pháp luật cho người dân. Thông qua các đợt truyền thông này, Trung tâm đã lồng ghép tư vấn, hướng dẫn, giải đáp pháp luật hơn 430 trường hợp cho người dân.

Bên cạnh đó, Trung tâm phối hợp với các ban ngành, đoàn thể tại địa phương như Ban dân tộc, Hội Người khuyết tật, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp lý kết hợp với tư vấn, hướng dân, giải đáp pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật, Hội viên Hội Liên hiệp phụ nữ một số xã, phường, thị trấn…

Thực hiên Quy chế phối hợp giữa Sở Tư pháp và Sở Y tế về hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, hỗ trợ và trợ giúp pháp lý cho người nhiễm HIV. Trung tâm đã phối hợp với Khoa phòng chống HIV/AIDS tổ chức trợ giúp pháp lý cho người nhiễm HIV/AIDS trên địa bàn Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Ninh, thành phố Huế.

Qua các đợt truyền thông về trợ giúp pháp lý, Trung tâm và các Chi nhánh luôn kết hợp giới thiệu với người dân về hoạt động trợ giúp pháp lý, điều kiện để được hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí, địa chỉ của Trung tâm và các Chi nhánh, thủ tục để được trợ giúp pháp lý, giúp người dân nắm bắt được các thông tin về hoạt động này. Kết quả truyền thông cho thấy, nhiều người dân trên địa bàn tỉnh đã biết về trợ giúp pháp lý cũng như chính sách nhân đạo mà Đảng và Nhà nước đã dành cho các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Trung tâm đã lắp đặt mới thêm 65 Bảng thông tin về TGPL, hơn 100 Hộp tin, cung cấp 24.000 đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý nhằm duy trì tốt thông tin về TGPL cho các đối tượng được TGPL thông qua các bảng tin TGPL tại các cơ quan tiến hành tố tụng các cấp, UBND các xã, phương, thị trấn và các đơn vị liên quan; Soạn thảo chuyên mục và ký kết hợp đồng truyền thông về TGPL trên hệ thống loa truyền thanh với 52 xã nghèo có thôn, bản đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh.

  1. Công tác phối hợp trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng

Các hoạt động phối hợp liên ngành về TGPL ngày càng được chú trọng, thực hiện hiệu quả. Với tư cách là cơ quan thường trực của Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm phối kết hợp chặt chẽ, thường xuyên và có hiệu quả với các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn tỉnh tổ chức, triển khai các hoạt động theo Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC, thực hiện Kế hoạch kiểm tra kết quả công tác phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng tại 02 huyện. Kết quả: tổng số vụ việc trợ giúp pháp lý thông qua công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động tố tụng năm 2019 là 133 vụ (Trợ giúp viên pháp lý thực hiện 124 vụ việc, Luật sư ký hợp đồng thực hiện TGPL thực hiện 09 vụ).

Về chất lượng lượng tham gia tố tụng của Trợ giúp viên pháp lý và Luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý về cơ bản đều đạt chất lượng tốt, bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng được trợ giúp pháp lý, đa số các quan điểm bào chữa và bảo vệ của Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư ký hợp đồng thực hiện TGPL được các cơ quan tiến hành tố tụng chấp nhận. Không xảy ra tình trạng người thực hiện trợ giúp pháp lý vi phạm pháp luật, bị khiếu kiện, khiến nại hoặc gây thiệt hại cho người được trợ giúp pháp lý.

  1. 5. Công tác thẩm định và đánh giá chất lượng vụ việc

Thực hiện Thông tư 12/2018/TT-BTP ngày 28/8/2018 của Bộ Tư pháp và Kế hoạch số 51/KH-STP ngày 10/01/2019 về đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý năm 2019 của Sở Tư pháp. Năm 2019, Trung tâm đã thực hiện thẩm định chất lượng 34 vụ việc trợ giúp pháp lý, thẩm định tính hợp lý về mặt thời gian để thanh toán thù lao cho TGVPL, Luật sư ký hợp đồng được 57 vụ, chuyển 21 vụ việc qua Sở Tư pháp thực hiện đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý Qua kết quả đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý của Sở Tư pháp: đạt chất lượng tốt: 20 vụ, đạt chất lượng khá: 01 vụ và các ý kiến, thông tin phản hồi của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người được TGPL đã khẳng định chất lượng vụ việc tham gia tố tụng của người thực hiện TGPL, đặc biệt là TGVPL ngày càng cao.

Những thuận lợi, khó khăn và những đề xuất kiến nghị

Trung tâm có được những kết quả như trên là nhờ được sự quan tâm, động viên, chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của Lãnh đạo Sở Tư pháp và sự đoàn kết của tập thể công chức, viên chức, người lao động đã tạo điều kiện thuận lợi để Trung tâm hoàn thành nhiệm vụ, chấp hành đúng quy chế hoạt động của Trung tâm và pháp luật về trợ giúp pháp lý.

Các vụ việc được thực hiện kịp thời, đúng đối tượng, đúng trình tự theo quy định của pháp luật, đặc biệt là các vụ việc tham gia tố tụng, chưa có trường hợp nào bị khiếu nại, tố cáo.

Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về trợ giúp pháp lý quy định về trách nhiệm phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng ngày càng hoàn thiện, đã tạo thành hệ thống pháp luật toàn diện, thống nhất và đồng bộ cho việc bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người dân.

Công tác phối kết hợp liên ngành trong hoạt động tố tụng tiếp tục được duy trì. Đa số các cơ quan tiến hành tố tụng đã phối hợp tốt với Trung tâm Trợ giúp pháp lý trong việc giải thích quyền và nghĩa vụ của người được Trợ giúp pháp lý, việc tiếp nhận, cấp giấy chứng nhận người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp được đảm bảo trong các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, đúng quy định của pháp luật.

Đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý hùng hậu với 18 người, là những người có năng lực, kỹ năng nghiệp vụ, trình độ chuyên môn, nhiệt tình trong công tác, công tâm, không ngại khó, ngại khổ, có bản lĩnh trong thực thi công vụ, thể hiện được đầy đủ vai trò, vị trị của người bào chữa, bảo vệ, đại diện trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính.

 Bên cạnh những thuận lợi để có được những kết quả tốt thì Trung tâm còn gặp phải một số vấn đề khó khăn như: Số lượng người được trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng còn ít so với tổng số đối tượng trong các vụ án mà cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng thụ lý giải quyết và chủ yếu vẫn tập trung vào các vụ án hình sự là chính, các vụ, việc dân sự, vụ án hành chính vẫn còn khiêm tốn. Vì vậy vẫn còn tình trạng bỏ sót người được trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng; Phần mềm quản lý hoạt động trợ giúp pháp lý qua thời gian triển khai vẫn còn nhiều hạn chế, một số chức năng chưa đồng bộ với hệ thống nên công tác thống kê, dữ liệu vẫn còn chưa chính xác; Việc giao chỉ tiêu thực hiện vụ việc tham gia tố tụng hằng năm cho Trợ giúp viên pháp lý ngày càng cao nên Trợ giúp viên pháp lý rất khó đạt chỉ tiêu khá, tốt.  Hai Chi nhánh thuộc Trung tâm chưa có trụ sở làm việc riêng, chưa thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ TGPL tại cơ sở.

Để thời gian tới Công tác thực hiện trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đạt hiệu quả cao hơn thì Trung tâm cũng đưa ra một số đề xuất kiến nghị, cụ thể như: đối với Bộ Tư pháp, Cục TGPL thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn nhằm đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng TGPL, nhất là trong hoạt động tố tụng cho Trợ giúp viên, Luật sư ký hợp đồng thực hiện TGPL; Xem xét giảm chỉ tiêu vụ việc tham gia tố tụng hằng năm đối với Trợ giúp viên pháp lý…